اقدامات مورد نیاز در زمان بروز آنافیلاکسی
شنبه 16 آبان 1405
اقدامات مورد نیاز در زمان بروز آنافیلاکسی (شوك آلرژيك) که به هر علّتی مانند مصرف خوراکی‌ها، تزریقات مختلف یا داروهای خوراکی باشد، شامل موارد زیر است:
اولین و مهم‌ترین گام تزریق اپی نفرین (آدرنالین) عضلانی است.
- اپی نفرین یک هزارم 3/0 تا 5/0 سی‌سی در بزرگسالان و 2/0 سی‌سی در کودکان
- تنها محلّ صحیح تزریق قسمت خارجی عضلة ران است (تزریق در بازو، باسن یا زیر جلدی کاملاً نادرست است).
- در موارد اورژانس، ضرورتی به ضدّ عفونی کردن محلّ تزریق و درآوردن شلوار بیمار نیست، حتّی می‌توانید از روی شلوار اولین تزریق را انجام دهید، چرا که ثانیه‌ها بسیار مهم هستند.
- در صورت در دسترس نبودن اپی نفرین خودتزریق، در حال حاضر مناسب‌ترین روش تزریق استفاده از سرنگ 2 سی‌سی با سر سوزن آبی است.
- بعد از فروکردن سر سوزن در عضلة ران حتماً آسپیراسیون را انجام دهید که سر سوزن در رگ نباشد، چرا که تزریق اپی نفرین یک هزارم در رگ خونی می‌تواند تهدیدکنندة حیات باشد.
- با توجّه به اینکه مقدار تزریق بسیار مهم است و مقادیر بیش از حدّ مجاز در هر نوبت می‌تواند مشکل‌زا باشد، یادآوری می‌شود که هر خط از سرنگ 2 سی‌سی معادل 2/0 سی‌سی است.
بعد از اولین تزریق به‌سرعت وضع تنفّسی و قلبی بیمار باید بررسی شود و در اولین فرصت ممکن یک تا دو رگ محیطی خوب برای بیمار گرفته شود و سرم نرمال سالین شروع شود. در صورت عدم پایداری وضع عمومی بیمار تزریق اپی نفرین با مقدار فوق هر پنج تا ده دقیقه یک‌بار قابل تکرار است. اگر در ده تا پانزده دقیقة اول انجام اقدامات فوق، بیمار به پایداری مناسب نرسید، بلافاصله برای دریافت کمک با همکاران اورژانس 115 برای انتقال بیمار به بیمارستان تماس بگیرید.
- یکی از اشتباهات رایج استفاده از اپی نفرین یک ده هزارم است. همان‌طور که می‌دانید غلظت یک ده هزارم فقط قابل تزریق در بخش مراقبت‌های ویژه و به صورت وریدی است و در شرایط تزریق سرپایی و داخل عضلانی بی‌تأثیر است.
- رایج‌ترین اشتباه همکاران عزیز در هنگام درمان بیمار آنافیلاکسی استفاده از تزریقات کورتیکواستروئیدی و آنتی‌هیستامین‌ها به صورت عضلانی یا وریدی است. این تزریقات هیچ تأثیری در درمان مرحلة حادّ آنافیلاکسی ندارند و فقط کورتیکواستروئیدها تا حدودی از بروز فاز تأخیری آنافیلاکسی جلوگیری می‌کنند، بنابراین استفاده از آن‌ها بعد از پایدار شدن اولیة بیمار (بعد از پانزده دقیقه) و به منظور پیشگیری از فاز تأخیری کمک‌کننده است.
- در آخر، گام اول را یادآوری می‌کنیم؛ یعنی در درمان آنافیلاکسی اولین، اصلی‌ترین، مهم‌ترین، حیاتی‌ترین و مؤثّرترین درمان اپی نفرین است و به هیچ وجه کورتیکواستروئیدها در درمان مرحلة حاد جایگاهی ندارند.
