مراقبت از دندانهای شیری کودکان
سه شنبه 6 مرداد 1405
شايد اندكي پس از تولّد، نيش زدن دندانها اولين مشكل جدّي والدين باشد. نيش زدن دندان با علائمي چون تب خفيف يا شديد، بدخلقي، بياشتهايي، گريه كردن، بيخوابي و بيدار شدنهاي مكرّر همراه با گريه، آبريزش بيني و آب دهان، اسهال و حالتهايي شبيه به سرماخوردگي و ... همراه است. اين علائم گاه چنان شبيه به سرماخوردگي است كه والدين براي جلوگيري از شدّت يافتن علائم درمان دارويي را آغاز ميكنند، امّا با توجّه به تشابه علائم نيش زدن دندان و سرماخوردگي، لازم است تا پيش از هر اقدامي با پزشك مشورت كرد، چراكه مصرف بعضي از داروها به رشد دندانها آسيب جدّي وارد ميكند.
علاوه بر علائمي كه برشمرديم، قرمز شدن و تورّم لثهها عاملي برای كلافگي نوزاد و شدّت گرفتن ناآراميها و گرية اوست. يكي از علائمي كه كودك بهصورت ناخودآگاه از خود بروز ميدهد، جويدن انگشتان است كه اين خود راهي براي آگاهي والدين از نيش زدن دندانهاي شیری است.
اقداماتی که والدین برای کاهش علائم یادشده میتوانند انجام دهند عبارتاند از:
- توجّه بیشتر به تغذیه و استراحت نوزاد
- استفاده از ژلهاي بیحسّی موضعی لثه با نظر دندانپزشک
- مصرف دارو (با توجّه به اثر بد بعضی از داروها روی دندانها باید حتماً با نظر پزشک استفاده شود).
حلقههاي دنداني (Teething ring) یا الاستيكهاي دنداني در شكلهای مختلف ويژة نوزادان طرّاحي شده است تا با جويدن و دندان زدن نوزاد به اين حلقهها، خارش و سوزش لثهها تخفيف پيدا كند. بعضي از نوزادان با یک یا چند دندان متولّد ميشوند یا در ماه اول، دندانی در دهانشان رویش پیدا میکند. به این دندانها دندانهای نوزادی گفته میشود. اگر وجود این دندانها موجب زخمیشدن لثة کودک یا پستان مادر شود، یا به علّت لقی و احتمال آسپیره شدن، خطری را متوجّه کودک کند، باید با نظر دندانپزشک اقدام به خروج آنها کرد.
اولين دندان شيري حدود شش ماهگي نيش میزند و در گروهي ديگر تا حدود يك سالگي دنداني ديده نميشود كه اين تفاوت به مسائل مختلفي چون مسائل ژنتيكي، تغذية مادر و ... مرتبط است. سنّ نيش زدن دندان متفاوت است، امّا در اغلب نوزادان حداكثر در دو تا دو و نيم سالگي، دندانهاي شيري كامل میشود و با ورود به شش سالگي، اولين دندان دائمي ظاهر ميشود.
اولین ملاقات كودك با دندانپزشك بسیار مهم است. این ملاقات باید بسیار زود و قبل از آنكه كودك درد و ناراحتی داشته باشد، انجام شود. خوب است كه اولین معاینات دندانپزشكی كودك در حدود یك سالگی و به منظور آشنایی كودك با محیط دندانپزشكی و آشنایی والدین با روشهای بهداشتی انجام شود.
مراقبت از دندانهای شیری
از زمانی كه دندانهای شیری در دهان رویش پیدا میكنند، باید تمیز شوند تا پوسیدگی آنها كاهش یابد. دندانهای كودكان زیر دو سال باید به كمك یک تكّه گاز یا پارچة تمیز مرطوب تمیز شود و یا باید از مسواكهای مخصوصی به نام مسواك انگشتی -كه در انگشتان والدین قرار میگیرد و به كمك موهای نرم آن دندانهای كودك تمیز میشود- استفاده كرد. توجّه داشته باشید که در صورت استفاده از خمیر دندان، حتماً از خمیر دندانهای فاقد فلوراید و به مقدار خیلی کم استفاده شود. جذب خمیر دندان و فلوراید آن در بدن میتواند موجب مسمومیت کودک یا سبب بدرنگ شدن دندانهایش شود که این عارضه «فلوئوروزیس» نام دارد.
شیر، چه بهصورت شیر خشك، شیر مادر یا شیر پاستوریزه، بهخصوص اگر شیرین شده باشد، میتواند موجب پوسیدگی دندان كودك شود. در صورت امكان بعد از آنكه كودكتان شیر نوشید، دندانهایش را تمیز كنید و یا برای پاك شدن بقایای شیر از روی دندانهایش به او مقداری آب بخورانید. هرگز شیر كودكتان را با قند، شكر، نبات، عسل و یا موادّی مانند اینها شیرین نكنید.
بعد از آنكه كودكتان شیر خورد، دقّت كنید که حتماً آروغ بزند، زیرا برگشت شیر به همراه گاز معده به دهان در هنگام خواب و باقی ماندن شیر روی دندانهای شیری، موجب پوسیدگی دندانها خواهد شد. از دادن آب میوههای شیرین به كودك هنگام خواب پرهیز كنید. برای کودکانی که از شیشة شیر استفاده میکنند، بهتر است از سرشیشههای مخصوص ارتدونتیک استفاده شود، زیرا بینظمیهای دندانی در كودكانی كه از شیشة شیر یا پستانك استفاده میكنند، بیشتر است.
توصیه میشود که شبها بعد از مسواک زدن و تمیز کردن سطوح دندانی مقداری پنیر به کودکان بدهیم تا در دهانشان مزمزه کنند. نمک موجود در پنیر به علّت خنثی کردن حالت اسیدی بزاق، میتواند ساعتها از دندانها در برابر اثرات تخریبی آن جلوگیری کند.
قطرة آهن و تغییر رنگ دندان
قطرة آهن از مكمّلهای غذایی است كه پزشك اطفال برای كودكان توصیه میکند و برای كودكان بسیار ضروری است، امّا این قطرهها اگر روی دندانها قرار بگیرند، با نفوذ به ساختمان دندان موجب تغییر رنگ و تیره شدن دندانها میشوند كه معمولاً این تغییر رنگها دائمی است. قطرة آهن بهخودی خود پوسیدگیزا نیست، امّا این مادّه میتواند سطح دندانها را زبر كند و زبر شدن دندانها احتمال گیر غذایی و به دنبال آن پوسیدگیهای دندانی را بالا میبرد. برای اینکه چنین اتّفاقی پیش نیاید، از کودک بخواهید که دهانش را کاملاً باز کند و قطرة آهن را با قطرهچکان در حلقش بچکانید تا با دندانهایش تماسی نداشته باشد. همچنین پس از چکاندن قطرة آهن در دهان کودک، با یک پارچة مرطوب و تمیز دندانهای او را تمیز کنید.
