علل خونريزی از بيني در فصل تابستان
یکشنبه 24 خرداد 1405
خونریزی از بینی از مشکلات شایعی است که ممکن است برای هر فرد رخ دهد. علّت این مشکل ظریف بودن مخاط بینی است و در اکثر موارد جای نگرانی وجود ندارد و بیماری خاصّی مطرح نیست، امّا در موارد خاصّی که به آن اشاره خواهد شد، باید بررسی دقیقتری صورت گیرد.
دو دسته خوندماغ وجود دارد: یکی در قسمت جلوی بینی که معمولاً با حجم کم ولی بهصورت مکرّر اتّفاق میافتد و بسیار شایع است. این نوع خونریزی بیشتر در هوای سرد، زمان سرماخوردگی، در اطفال و در افرادی که مدام بینی خود را دستکاری میکنند، دیده میشود و معمولاً خونریزی بهراحتی قطع میشود.
نوع دومِ خونریزی در قسمت عقب بینی اتّفاق میافتد که حجمش زیاد است و بیشتر در افراد مسن و نیز افراد دارای فشار خون بالا، اختلالات انعقادی یا آترواسکلروز دیده میشود.
در این نوشتار به علل خونریزی در تابستان میپردازیم که شاید برای عدّة زیادی در این فصل اتّفاق افتاده باشد. شایعترین علّت خونریزی بینی ضربه است، مانند ضربههای خفیف ناشی از دستکاری بینی با انگشت و یا ضربههای شدیدتر.
سایر علل خونریزی بینی عبارت است از:
- فشار خون بالا
- تحریک غشای بینی با جسم خارجی
- تخلیة شدید بینی به هنگام سرماخوردگی
- خشکی مخاط در فصل زمستان یا تحریک آن در آفتاب شدید تابستان
- عفونتهای بینی و پولیپ
- مصرف برخی از داروها.
مخاط بینی انسان به اندازة بینی حیوانات خیس و لغزنده نیست. روزانه مقدار زیادی مادّة مخاطی ترشّح میشود که سبب مرطوب شدن مخاط و هوایی میشود که وارد ریه شده است. با بالا رفتن سن، یائسگی و مواردی که ذکر شد، به مرور مخاط خشکتر میشود و با کوچکترین تحریکی ممکن است خونریزی ایجاد شود.
در تمام موارد نکتة مهم در ابتدا کنترل خونریزی و سپس تشخیص علّت آن است. گرچه در اکثر موارد علّتی جزئی وجود دارد، ولی بیشتر از اهمّیت علّت، این مشکل باعث ایجاد ترس در افراد میشود.
تقسیمبندی دیگری نیز برای علل خوندماغ وجود دارد که شامل علل موضعی و سیستمیک میشود. علل سیستمیک بیماریهایی هستند که انعقاد خون را دچار مشکل میکنند که معمولاً خیلی شایع نیستند و نباید در ابتدا سراغ اینگونه بیماریها رفت، بلکه بیشتر علل موضعی و خشکی هوا مطرح است.
در بیمارستان ابتدا برای بیماری تامپون گذاشته میشود. شایعترین محلّ خونریزی قسمت جلویی تیغة بینی است که در مواردی که خونریزی ادامه داشته باشد و پزشک بتواند رگ خونریزیکننده را شناسایی کند، میتواند آن را با امواج رادیو فرکوئنسی یا موادّ شیمیایی بسوزاند. در مواردی که علّت خونریزی فشار خون بالا یا سرطان خون باشد، معمولاً خونریزی پراکنده است و سوزاندن، نه تنها به نفع بیمار نیست، بلکه وضع را بدتر میکند. در این موارد باید علّت را برطرف کرد. اگر حجم خونریزی زیاد باشد، علائم حیاتی بیمار تا زمانی که خونریزی قطع شود، کنترل میشود.
مهمترین علّت خونریزی بینی در فصل تابستان
خشکی هوا، حرارت و گرمای هوا -که سبب منبسط شدن و پاره شدن مویرگهای ظریف داخل بینی میشود- از مهمترین علل خونریزی بینی در فصل تابستان محسوب میشوند.
در فصل گرما در اثر حرارت، مویرگهای ظریف بینی منبسط میشوند و در نتیجه احتمال پارگی و خونریزی بیشتر میشود که بهترین راه برای پیشگیری از این حالت استفاده از کلاه و قرار گرفتن در سایه است.
هنگامیکه فرد دچار خونریزی بینی میشود، اولین کار ریختن آب خنک روی سر بیمار یا استفاده از کمپرس سرد است. همچنین مختصری سر بیمار را به سمت عقب نگه دارید. بهترین حالت نیمهنشسته است و پرههای بینی را به مدّت چند دقیقه با شدّت متوسّط فشار دهید. با انجام این اقدامات و انتقال بیمار به مکان خنک کمکم عروق بینی منقبض و خونریزی متوقّف میشود. پاره شدن این مویرگها به علّت ظریف بودن دیوارة آنهاست و چندان مهم نیست، ولی اگر این اتّفاق بهصورت مکرّر بیفتد و یا حجم خونریزی زیاد باشد و بهراحتی بند نیاید، حتماً باید یک پزشک بیمار را معاینه کند.
چرا بعضی از افراد بیشتر دچار خونریزی بینی میشوند؟
در برخی از افراد بهطور مادرزادی مویرگهای بینی بیشتر منبسط میشوند که این افراد بهخصوص در دوران کودکی بیشتر دچار این مشکل میشوند. اگر دفعات خونریزی زیاد باشد، نیاز به مراجعه به پزشک است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
- اگر با اقدامات اولیة گفتهشده خونریزی بند نیامد یا اگر بند آمد، ولی تکرار شد، یا حجم خونریزی بالا بود.
- اگر خونریزی با علائم دیگری مانند سردرد یا گرفتگی بینی همراه باشد، خصوصاً اگر کودکی باشد که دچار خونریزی به همراه گرفتگی بینی شده باشد.
- اگر خونریزی بینی به دنبال ضربة شدید به سر اتّفاق افتاده باشد.
- ترشّح خونی بدبو خصوصاً در اطفال میتواند دلیل وجود جسم خارجی در بینی باشد، مگر اینکه خلافش ثابت شود.
- ترشّح خونی مداوم از بینی میتواند نشانة تومور خوشخیم یا بدخیم باشد.
