آلزایمر؛ بیماری فراموششدگان
چهارشنبه 5 فروردین 1405
بیماری آلزایمر -که به اختصار آلزایمر خوانده میشود- یک نوع اختلال عملکرد مغزی است که بهتدریج تواناییهای ذهنی بیمار تحلیل میرود. بارزترین تظاهر آن اختلال حافظه است که معمولاً بهتدریج ایجاد میشود و پیشرفت میکند. در ابتدا اختلال حافظه به وقایع و آموختههای اخیر محدود میشود، امّا بهتدریج خاطرات قدیمی هم آسیب میبینند. بیمار پاسخ سؤالی را -که چند لحظه قبل پرسیده است- فراموش میکند و دوباره همان سؤال را میپرسد. وسایلش را گم میکند؛ در خرید و پرداخت پول دچار مشکل میشود و نمیتواند حساب داراییاش را نگه دارد. بهتدریج در شناخت دوستان و آشنایان و نام بردن اسامی آنان نیز مشکل ایجاد میشود. کمکم مشکل مسیریابی پیدا میشود و اگر تنها از منزل بیرون برود، ممکن است گم شود. در موارد شدیدتر حتّی در تشخیص اتاق خواب، دستشویی و حمّام در منزل خود نیز مشکل پیدا میکند. بروز اختلال در حافظه و روند تفکّر سبب آسیب عملکردهای اجتماعی و شخصی بیمار میشود و در نتیجه ممکن است سبب افسردگی، عصبانیت و پرخاشگری بیمار شود.
یکی از مشکلات زوال عقل، بروز توهّم و هذیان است، مثلاً بیمار فکر میکند که همسرش به او خیانت کرده است یا دیگران قصد آسیب رساندن یا توطئه علیه او را دارند. بیمار ممکن است بدبین شود. گاهی اوقات بیمار افرادی مانند والدین فوتشده و افرادی را که حضور ندارند، میبیند.
در موارد شدید، بیمار برای انجام کارهای شخصی نیاز به کمک پیدا میکند و ممکن است توانایی کنترل ادرار و مدفوع را هم از دست دهد. بیمار در تکلّم و یافتن کلمات مناسب مشکل پیدا میکند، در نتیجه کمحرف و گوشهگیر میشود. در موارد پیشرفتهتر بیمار آگاهیاش را نسبت به بیماری از دست میدهد و نمیداند دچار ناتوانی در انجام برخی کارهاست و ممکن است کارهای خطرساز انجام دهد. بهتدریج ممکن است توانایی حرکتی بیمار نیز دستخوش آسیب شود، مکرّراً تعادلش را از دست بدهد و زمین بخورد.
آلزایمر رایجترین شکل زوال عقل است. این بیماری اغلب در افراد بالای شصتوپنج سال بروز میکند. علائم این بیماری با از دست دادن قدرت حفظ اطّلاعات بهخصوص حافظۀ موقّت در دوران پیری شروع میشود و کمکم با از دست دادن قدرت تشخیص زمان، افسردگی، از دست دادن قدرت تکلّم، گوشهگیری و سرانجام مرگ در اثر ناراحتیهای تنفّسی به پایان میرسد. مرگ پس از پنج تا ده سال از آغاز بروز علائم اتّفاق میافتد، امّا بیماری ممکن است بیست سال قبل از آغاز ظهور علائم شروع شده باشد.
درمان بیماری آلزایمر
در حال حاضر درمان شامل درمانهای علامتی، اختلالات رفتاری و داروهای کاهندۀ سیر پیشرفت بیماری است.
درمانهای غیردارویی
از درمانهای غیردارویی، کاستن از پرخاشگری و بیقراری، همچنین رفع عللی است که سبب پرخاشگری بیمار میشود، مثلاً از تغییر محیط زندگی و جابهجا کردن وسایل وی باید اجتناب کرد. گاهی اوقات حضور افراد بیگانه و ناآشنا سبب ترس و بیقراری بیمار میشود. ورزشهای سبک و کارهای ساده مانند قدم زدن یا حتّی کندن علفهای هرز باغچه میتواند سبب آرامش بیمار شود.
21 سپتامبر مصادف با 31 شهریور روز آلزایمر نامیده شده است.
بهترین و مؤثّرترین روش برای درمان آلزایمر
- معطّر کردن محیط خواب و خانه، باغبانی، آرامش داشتن و کاهش پرخاشگری، ماساژ، درمان بیماری دیابت، شرکت در فعّالیتهای اجتماعی، خوابیدن به اندازۀ کافی، پایین آوردن کلسترول، عرق ریختن و ورزش کردن، شنا و راه رفتن حداقل سه ساعت در روز، مطالعه و کم کردن افسردگی، پایین آوردن وزن، حفظ شعر و جدول، شعر و آواز خواندن، گوش کردن به موسیقی آرام و ملایم.
- هر روشی که به کاهش سکتههای قلبی و مغزی کمک کند، به کاهش آلزایمر نیز کمک میکند. استفادۀ کمتر از نمک و جایگزین کردن آن با ادویهها بهخصوص زردچوبه و دارچین، خوردن آب کافی، گوشت سالم و استفاده از دامی که علف طبیعی خورده باشد.
- کاهش گوشت قرمز و استفادۀ متنوّع از انواع گوشت، کاهش قند خون، خوردن کاکائوی تلخ و قهوه به مقدار کافی، خوردن موادّ آنتیاکسیدان مانند مرکّبات و موادّ دارای ویتامین C، خوردن کدوی سبز، کلم بروکلی و گوجهفرنگی بهصورت مداوم، خوردن غذاهای دریایی و ماهیان خاویاری، ماهی قزل آلا، ارّه ماهی، سالمون و ساردین، خوردن میوههای خشک بهخصوص آلو، انجیر و خرما، خوردن امگا 3 از طریق گوشت گوساله، ماهی و دانهها.
- خوردن غذاهای دارای آب زیاد، مانند سوپ و شیر، استفاده از روغنهای گیاهی مانند روغن دانۀ کتان و گردو، خوردن میوههای قرمزرنگ و تیره مانند انگور، زغالاخته، انواع توت و شاهتوت، مصرف لوبیا سه بار در هفته، مصرف آجیل مانند پسته، بادام و گردو، مصرف غلّات سبوسدار و دانهدار، خوردن سبزیجات و سالاد همراه غذا، استفاده از گیاه ریواس، استفاده از بوی معطّر اکالیپتوس.
- استفاد از اسیدفولیک و ویتامین B، عدم استفاده از ظروف آلومینیومی، اندازهگیری میزان عناصر آهن و مس با آزمایش خون، اهدای خون، استفاده از غذاها و موادّ سرشار از ویتامینE.
