چگونه با کودک بهانهگیر رفتار کنیم؟
سه شنبه 23 اسفند 1401
خانههای کوچک و بدون حیاط باعث شده تا کودکان بیشترِ روزهای هفته در خانه باشند و محیطی برای تخلیۀ انرژی خود پیدا نکنند. بههمین دلیل، ساعات زیادی از روزِ والدین و بهخصوص مادران به کلنجار رفتن با کودک صرف میشود. این کلنجار رفتن همیشه با جیغ و فریاد و نق زدن کودک همراه است، بهویژه زمانی که از مادر یا پدر خود تقاضایی دارد اما پاسخ مثبت دریافت نمیکند. در چنین موقعیتی اولین واکنش کودک در مقابل والدین گریه کردن و فریاد زدن است. اولین واکنش پدر و مادر در چنین وضعیتی یافتن هدف و مسئله است؛ یعنی علّت نق زدن کودک را پیدا کنیم و بدانیم چه چیزی او را عصبانی کردهاست. زمانی که علّت مشخّص شود میتوان تصمیمگیری کرد که آیا به خواستۀ کودک پاسخ مثبت دهیم یا خیر. برای مثال، مادر به کودک میگوید اتاق خود را مرتّب کند تا فیلم مورد علاقۀ کودک پخش شود، اما مادر بهموقع به قول خود عمل نمیکند و همین مسئله باعث عصبانیت و جیغ زدن کودک میشود. بنابراین، در چنین وضعیتی مادر باید از کار خود دست بکشد و کودک را شاد کند.
چند راهکار برای رفتار با کودک بهانهگیر
جیغزدن ممنوع!
تصوّر کنید مادری را که در مقابل جیغهای کودک فریاد میزند و از او میخواهد که ساکت باشد. فکر میکنید کودک در این موقعیت با خود چه فکری میکند؟ اگر داد و فریاد خوب نیست، پس چرا مادرم هم داد میزند؟!
زمانی که کودک جیغ میزند، نباید مثل او رفتار کرد. باید به او نشان داد که خواستۀ خود را با خونسردی و آرامش به والدین منتقل کند. وقتی شما با همان صدای بلند سعی میکنید رفتار کودک را اصلاح کنید، تنها قضیه را پیچیدهتر میکنید و موضوع حل نخواهد شد.
نگذارید خشم کودک لبریز شود!
خشم در کودک حالتی طبیعی است و چون روش تقاضا کردن را بلد نیست، معمولاً از داد و فریاد استفاده میکند. بنابراین نباید والدین نگران باشند. اما اگر خشم کودک شدّت پیدا کرد، بهگونهای که به دیگران آسیب وارد کرد یا به اشیای خانه خسارتی زد، در این صورت با گفتار و رفتار خود نشان دهید که چنین رفتاری پذیرفته نیست و شما ناراحت هستید. به فرزندتان کمک کنید تا احساسات خود را با کلمات بیان کند و عصبانیت را کنار بگذارد.
محبّت و نوازش ابزار مناسبی برای انتقال احساس است. به یاد داشته باشیم که ما بیش از هر چیز بهدنبال آنیم که ارتباط بین والدین و کودک را بهبود بخشیم. والدین باید با صبوری، باج ندادن به کودک، آموزش و ... بر غر زدن کودک غلبه کنند.
پای حرف خود بایستید!
گاهی خواستۀ کودک نادرست و بیجاست اما باز هم نق میزند. در چنین وضعیتی نباید به خواستۀ او پاسخ مثبت داد، حتی اگر چند ساعت گریه کرد.
اگر رفتار خود را بهخاطر عصبانیت و جیغزدن کودک تغییر دهید و به خواسته او جواب مثبت دهید، کودک متوجّه میشود که با گریه و فریاد میتواند کار خود را پیش ببرد و به هدف خود برسد. بنابراین روی حرف خود بایستید و کوتاه نیایید.
نکتۀ مهم این است که حتی اگر متوجّه حرف غلط خود شدید و فهمیدید رفتارتان نادرست است، نباید در همان موقعیت نظرتان را تغییر دهید، بلکه دفعۀ آینده رفتار خود را تغییر دهید. همچنین اگر قرار است با درخواست او مخالفت کنید، سعی کنید علّت رد آن را به زبان کودکانه، با محبّت و مهربانی توضیح دهید.
در همین زمینه «دکتر سیزر» میگوید: «با فرزندتان صحبت کنید و حواس او را به چیزهایی جلب کنید که مورد علاقۀ اوست تا از جیغ کشیدن دست بر دارد. این کار به او نشان میدهد که جیغ و فریاد تأثیری روی شما نداشته است. وقتی فرزندتان یاد بگیرد که جیغ زدن فایدهای ندارد و مهارتهای زبانی او پیشرفت کند، این رفتارش را بهآهستگی فراموش میکند.»
خانههای کوچک و بدون حیاط باعث شده تا کودکان بیشترِ روزهای هفته در خانه باشند و محیطی برای تخلیۀ انرژی خود پیدا نکنند. بههمین دلیل، ساعات زیادی از روزِ والدین و بهخصوص مادران به کلنجار رفتن با کودک صرف میشود. این کلنجار رفتن همیشه با جیغ و فریاد و نق زدن کودک همراه است، بهویژه زمانی که از مادر یا پدر خود تقاضایی دارد اما پاسخ مثبت دریافت نمیکند. در چنین موقعیتی اولین واکنش کودک در مقابل والدین گریه کردن و فریاد زدن است.
روش «کَر شدن»
یکی از روشهای مقابله با جیغهای کودک استفاده از روش «کر شدن موقّت» است. وقتی کودک نق میزند، در مقابل بگویید: «ها؟... نمیشنوم. چی؟... وقتی جیغ میزنی حرفات رو نمیشنوم. چی میگی؟!» این روش کمک میکند رفتار کودک در بلندمدّت تغییر کند و کودک هم خیلی خشمگین نمیشود. اگر شما از این شیوه استفاده کردید و کودکتان از آن پس درخواست خود را با صدای آرام مطرح کرد، به این روش ادامه دهید. مراقب باشید، اگر کودک خیلی حسّاس است یا دچار اختلالات ذهنی میشود، این عمل نتیجۀ معکوس میدهد.
به فرزندتان تفاوت میان رفتار خوب و بد را آموزش دهید. اگر در این کار موفّق باشید، او به جای تأثیر گرفتن از بچّههای دیگر، از شما تأثیر میگیرد. فرزند شما با فریادهایش میخواهد جلبِتوجّه کند. اما شما میتوانید با نادیده گرفتن این صداها و اشکها به حذف این عادت کمک کنید.
